MEŞRU MÜDAFAA

MEŞRU MÜDAFAA NEDİR?

Meşru Müdafaa, kanuni kaynağını TCK’nın 25. Maddesinden alan, ‘’ceza sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan nedenler’’ başlığı altında düzenlenen ve ‘’hukuka uygunluk nedeni’’ vasfına haiz bir hukuki müessesedir. TCK’nın 25. Maddesinin 1. Fıkrasında ‘’ Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez.’’ Hükmü yer almaktadır. Görüleceği üzere, somut olayda meşru müdafaa hükümlerinin uygulanabilmesi için çeşitli kriterler aranmaktadır.

Meşru Müdafaada Saldırıya İlişkin Kriterler

1) Bir Saldırı Bulunmalıdır

Saldırı kişinin şahsına, vücut bütünlüğüne ya da mal varlığına hukuka aykırı şekilde zarar vermedir. Bir meşru müdafaadan bahsedilebilmesi için, saldırının başlamış olması, tekrarı muhakkak olması, henüz sona ermemiş olması gerekmektedir.

2) Saldırı Haksız Olmalıdır

Meşru Müdafaa hükümlerinin tatbik edilebilmesi için kişiye karşı icra edilen saldırı fiilinin hukuka aykırı olması gerekmektedir. Gerçekleştirilen saldırının, hukuk nezdinde meşru bir gerekçesi olması durumunda meşru müdafaadan bahsetmek mümkün değildir.

3) Saldırının Yönelmiş Olduğu Hak Korunabilir Nitelikte Olmalıdır

İcra edilen saldırının bir hakkı hedef alması, meşru müdafaanın ise söz konusu hakkı muhafaza etmeye yönelik gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Hakkın ise meşru müdafaa ile korunabilecek nitelikte olması gerekmektedir. Örneğin, komşusunun arazisinde sahip olduğu geçit hakkının kapatılmasına karşı komşusunu darp eden fail meşru müdafaa hükümlerinden yararlanamaz. Çünkü saldırı meşru savunma ile korunabilecek bir hakka yapılmamıştır.

4) Saldırı ile Savunma Eşzamanlı Olmalıdır

Meşru Müdafaa müessesesi, hukuki olarak korunmaya layık olan bir hakkın muhafaza edilmesine yönelik bir hukuk alanıdır. Bu nedenle savunmayla saldırı aynı zamanda olmalıdır. Zira saldırı sona ermişse meşru müdafaadan söz edilemez.

Meşru Müdafaada Savunmaya İlişkin Kriterler

1) Savunma Zorunlu Olmalıdır

Meşru müdafaanın oluşabilmesi için saldırıdan, savunma yapmadan kurtulmanın mümkün olmaması gerekmektedir. Diğer bir deyişle saldırıdan savunma yapmadan başka bir şekilde kurtulmak mümkünse, fail meşru müdafaa hükümlerinden yararlanamaz.

2) Meşru Müdafaa Saldırana Karşı Yapılmalıdır

Savunma eyleminin saldırıyı gerçekleştiren kişiye yönelik olması gerekmektedir.

3) Saldırı ile Savunma Orantılı Olmalıdır

Meşru müdafaada orantı ilkesi, kişiye yönelen haksız saldırıyı bertaraf etmek için kullanılan savunmanın gerekli ve ölçülü olması anlamına gelir. Yani savunma hakkı vardır; ancak bu hak sınırsız güç kullanma yetkisi vermez. Meşru müdafaada sınır aşılmamalı, hırs ve intikam saikiyle değil ‘’savunma’’ amacıyla hamle yapılmalıdır.

Meşru müdafaanın oluşabilmesi için yukarıda yazılı koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir.